Dân tộc Nùng – Địa Ốc Thông Thái

Trong bài viết này, những bạn hãy cùng Địa Ốc Thông Thái khám phá một cách chi tiết cụ thể về dân tộc bản địa Nùng nhé. Các nội dung gồm có phong tục tập quán, hoạt động giải trí sản xuất, văn hóa truyền thống, phục trang, tổ chức triển khai hội đồng, tập tục cưới xin, sinh đẻ, ma chay của người Nùng .

Tổng quan về người Nùng

  • Tên gọi khác: Xuồng, Giang, Nùng An, Nùng Lòi, Phần Sình, Nùng Cháo, Nùng Inh, Quý Rịn, Nùng Dín, Khen Lài.
  • Ngôn ngữ: Tiếng Nùng thuộc nhóm ngôn ngữ Tày – Thái (ngữ hệ Thái – Ka Ðai), cùng nhóm với tiếng Tày, tiếng Thái, và nhất là tiếng Choang ở Trung Quốc…
  • Dân số: 1.083.298 người (Tổng điều tra dân số 2019).
  • Cư trú: Sống tập trung ở các tỉnh Lạng Sơn, Cao Bằng, Bắc Thái, Hà Bắc, Tuyên Quang.
  • Lịch sử: Người Nùng phần lớn từ Quảng Tây (Trung Quốc) di cư sang cách đây khoảng 200-300 năm.

Trang phục truyền thống dân tộc NùngHình ảnh dân tộc Nùng trong trang phục truyền thống. Tác giả: Nguyễn Minh Ngọc.

Trang phục truyền thống lịch sử của dân tộc bản địa Nùng

Ðặc điểm phục trang : ít có biểu lộ rực rỡ về phong thái tạo hình ( áo nam giống nhiều dân tộc bản địa khác, áo nữ là loại năm thân màu chàm, quần chân què ít trang trí ). Ðiểm khác nhau giữa những nhóm, một trong những bộc lộ là cách đội khăn và những loại khăn trang trí khác nhau đôi chút .

Nhà của người Nùng

Nhà Tày – Nùng có những đặc trưng riêng không giống những dân cư khác trong cùng nhóm ngôn từ Tày – Thái .

Bộ khung nhà Tày – Nùng cũng được hình thành trên cơ sở các kiểu vì kèo. Có nhiều kiểu vì kèo khác nhau, nhưng chủ yếu là bắt nguồn từ kiểu vì kèo – ba cột. Ðể mở rộng lòng nhà người ta thêm một hoặc hai cột vào hai bếp vì kèo ba cột để trở thành vì kèo năm hoặc bảy cột. Song không có vì kèo nào vượt quá được bảy cột.

Bộ khung nhà tất cả chúng ta dễ nhận ra hai đặc trưng : Ô vì kèo, đứng trên sống lưng xà, kẹp giữa hai cột có một trụ ngắn hình “ quả bí ” ( hay quả dưa : nghé qua ), đầu đấu vào thân kèo. Ðệ link những cột trong một vì kèo hay giữa những vì kèo với nhau, người ta không dùng những đoạn xà ngắn mà dùng một thanh gỗ dài xuyên qua thân những cột .
Mặt bằng hoạt động và sinh hoạt của nhà Tày – Nùng trên cơ bản là giống nhau : mặt sàn chia làm hai phần : một dành cho hoạt động và sinh hoạt của nữ, một dành cho hoạt động và sinh hoạt của nam. Các phòng và nơi ngủ của mọi thành viên trong nhà đều giáp vách tiền và hậu .
Nói đến nhà Tày – Nùng có lẽ rằng không nên bỏ lỡ một mô hình nhà khá đặc biệt quan trọng, đó là “ nhà phòng thủ ”. Thường là có sự tích hợp gữa nhà đất và nhà sàn ( đúng hơn là nhà tầng ). Tường xây gạch hoặc trình rất dày ( 40-60 cm ) để chống đạn. Trên tường còn được đục nhiều lỗ châu mai. Có nhà còn có lô cốt chiến đấu. Loại nhà này chỉ có ở Lạng Sơn gần biên giới phía bắc để phòng chống trộm cướp .

Tập tục khi làm nhà mới

Làm nhà mới là một trong nhiều việc làm hệ trọng. Vì thế khi làm nhà người ta rất chú ý quan tâm tới việc chọn đất, xem hướng, chọn ngày dựng nhà và lên nhà mới với ước mong có đời sống yên vui, làm ăn phát đạt .

Hoạt động sản xuất – kinh tế tài chính

Nguồn sống chính của người Nùng là cây lúa và cây ngô. Họ phối hợp làm ruộng nước ở những vùng khe dọc với trồng lúa cạn trên những sườn đồi. Ðồng bào Nùng còn trồng nhiều cây công nghiệp, cây ăn quả lâu năm như quýt, hồng … Hồi là cây quí nhất của đồng bào, hàng năm mang lại nguồn lợi đáng kể. Các ngành nghề bằng tay thủ công đã tăng trưởng, thông dụng nhất là nghề dệt, tiếp đến là nghề mộc, đan lát và nghề rèn, nghề gốm .
Người Nùng thao tác rất thành thạo nhưng do cư trú ở những vùng không có điều kiện kèm theo khám phá ruộng nước vì vậy nhiều nơi họ phải sống bằng nương rẫy là chính. Ngoài ngô, lúa họ còn trồng những loại củ, bầu bí, rau xanh … Họ biết làm nhiều nghề thủ công bằng tay : dệt, rèn, đúc, đan lát, làm đồ gỗ, làm giấy dó, làm ngói âm khí và dương khí … Nhiều nghề có truyền thống lịch sử truyền kiếp nhưng vẫn là nghề phụ mái ấm gia đình, thường chỉ làm vào lúc nông nhàn và mẫu sản phẩm làm ra Giao hàng nhu yếu của mái ấm gia đình là chính. Hiện nay, 1 số ít nghề có khuynh hướng mai một dần ( dệt ), một số ít nghề khác được duy trì và tăng trưởng ( rèn ). Ở xã Phúc Sen ( huyện Quảng Hoà, Cao Bằng ) rất nhiều mái ấm gia đình có lò rèn và phần đông mái ấm gia đình nào cũng có người biết làm nghề rèn. Chợ ở vùng người Nùng tăng trưởng. Người ta thường đi chợ phiên để trao đổi mua và bán những loại sản phẩm. Thanh niên, nhất là nhóm Nùng Phàn Slình, thích đi chợ hát giao duyên. Ăn : Ở nhiều vùng người Nùng ăn ngô là chính. Ngô được xay thành bột để nấu cháo đặc như bánh đúc. Thức ăn thường được chế biến bằng cách rán, xào, nấu, ít khi luộc. Nhiều người kiêng ăn thịt trâu, bò, chó .

Phương tiện luân chuyển

Các phương pháp luân chuyển truyền thống lịch sử là khiêng, vác, gánh, mang, xách. Hiện nay ở 1 số ít địa phương người Nùng sử dụng xe có bánh lốp do những vật kéo để làm phương tiện đi lại luân chuyển .

Tổ chức hội đồng người Nùng

Ðồng bào Nùng sống thành từng bản trên những sườn đồi. Thông thường trước bản là ruộng nước sau bản là nương và vườn cây ăn quả .

Quan hệ xã hội

Trước Cách mạng tháng Tám, xã hội người Nùng đã đạt đến trình độ tăng trưởng như ở người Tày. Ruộng và nương thâm canh đã biến thành gia tài tư hữu, hoàn toàn có thể đem bán hay chuyển nhượng ủy quyền. Hình thành những giai cấp : địa chủ và nông dân .

Văn hóa nghệ thuật và thẩm mỹ

Người Nùng thích ăn những món xào mỡ lợn. Món ăn độc lạ và được coi trọng là sang chảnh của đồng bào là “ Khau nhục ”. Tục mời nhau uống rượu chéo chén có lịch sử vẻ vang từ truyền kiếp, nay đã thành tập quán của đồng bào .
Ðồng bào Nùng có một kho tàng văn hóa truyền thống dân gian đa dạng chủng loại và có nhiều làn điệu dân ca đậm đà sắc tố dân tộc bản địa. Tiếng Sli giao duyên của người trẻ tuổi Nùng Lạng Sơn hòa quyện vào âm thanh tự nhiên của núi rừng gây ấn tượng thâm thúy cho những ai đã một lần lên xứ Lạng. Then là làn điệu dân ca tổng hợp có lời, có nhạc, có kiểu trang trí, có hình thức màn biểu diễn đã làm rạo rực tâm hồn bao chàng trai Nùng khi ở xa quê nhà .
Lễ hội nổi tiếng lôi cuốn được nhiều người, nhiều lứa tuổi khác nhau là hội “ Lùng tùng ” ( còn có nghĩa là hội xuống đồng ) được tổ chức triển khai vào tháng giêng hàng năm .

Phong tục cưới hỏi của người Nùng

Nam nữ được tự do yêu đương, khám phá và khi yêu nhau họ thường trao tặng nhau 1 số ít kỷ vật. Các chàng trai khuyến mãi những cô gái đòn gánh, giỏ đựng con bông ( hắc lì ) và giỏ đựng con sợi ( cởm lót ) .
Còn những cô gái khuyến mãi ngay những chàng trai áo và túi thêu .
Tuy nhiên hôn nhân gia đình lại trọn vẹn do cha mẹ quyết định hành động, trên cơ sở hai mái ấm gia đình có môn đăng hộ đối không và lá số đôi trai gái có hợp nhau hay không. Nhà gái thường thách cưới bằng thịt, gạo, rượu và tiền. Số lượng đồ dẫn cưới càng nhiều thì giá trị của người con gái càng cao. Việc cưới xin gồm nhiều nghi lễ, quan trọng nhất là lễ đưa dâu về nhà chồng. Sau ngày cưới cô dâu vẫn ở nhà cha mẹ đẻ cho đến sắp có con mới về ở hẳn nhà chồng .

Tục sinh đẻ của người Nùng

Ngoài lễ đặt bàn thờ cúng bà mụ và lễ mừng trẻ đầy tháng ở 1 số ít nhóm Nùng còn tổ chức triển khai lễ đặt tên cho trẻ khi chúng đến tuổi trưởng thành .

Phong tục tang ma của người Nùng

Có nhiều nghi lễ với mục đích chính là đưa hồn người chết về bên kia thế giới.

Phong tục thờ cúng của người Nùng

Thờ tổ tiên là chính. Bàn thờ đặt ở nơi sang trọng và quý phái, được trang hoàng đẹp, ở vị trí TT là bức phùng slằn viết bằng chữ Hán cho biết tổ tiên thuộc dòng họ nào. Ngoài ra còn thờ ông thổ ông địa, Phật bà Quan âm, bà mụ, ma cửa, ma sàn, ma ngoài sàn ( phi hang chàn ) … và tổ chức triển khai cầu cúng khi thiên tai, dịch bệnh … Khác với người Tày, người Nùng tổ chức triển khai mừng sinh nhật và không cúng giỗ .




Phong tục ngày tết

Người Nùng ăn tết giống như ở người Việt và người Tày .

Lịch của người Nùng

Người Nùng theo âm lịch .

Chữ viết và học tập của người Nùng

Có chữ nôm Nùng dựa theo chữ Hán, đọc theo tiếng Nùng và chữ Tày – Nùng trên cơ sở vần âm La-tinh .

Lễ hội và đi dạo của người Nùng

Trong những ngày tết, đợt nghỉ lễ, ngày hội thường có 1 số ít game show như tung còn, đánh cầu lông, đánh quay, kéo co …

Mang đồ dẫn cưới sang nhà gái .

5/5 – ( 1 bầu chọn )

Mời Bạn Đánh Giá