Hoàng Su Phì – Wikipedia tiếng Việt

Hoàng Su Phì là một huyện biên giới miền núi thuộc tỉnh Hà Giang, Việt Nam.[4][5]

Huyện Hoàng Su Phì nằm ở phía tây tỉnh Hà Giang, nằm trên thượng nguồn sông Chảy và sông Bạc, cách thành phố Hà Giang 100 km về phía tây, có vị trí địa lý :

  • Phía đông giáp huyện Vị Xuyên và huyện Bắc Quang
  • Phía tây giáp huyện Xín Mần
  • Phía nam giáp huyện Quang Bình
  • Phía bắc giáp Trung Quốc với đường biên giới 41,421 km.

Huyện Hoàng Su Phì có diện tích quy hoạnh 632,38 km², dân số năm 2019 là 66.683 người [ 2 ], tỷ lệ dân số đạt 105 người / km² .

Xa xưa, vùng đất huyện Hoàng Su Phì là một bộ phận của huyện Bình Nguyên, tỉnh Tuyên Quang.

Đến cuối đời Lê, huyện Bình Nguyên được đổi là châu Vị Xuyên thuộc phủ Tương Yên, tỉnh Tuyên Quang .Năm 1831, châu Vị Xuyên tách thành huyện Vị Xuyên ( thuộc phủ Tương An ) và huyện Vĩnh Tuy ( nay là huyện Hoàng Su Phì ) .Đến năm 1835, triều đình Hậu Lê cắt phần đất nằm ở hữu ngạn Sông Lô, xây dựng huyện mới lấy tên là Vĩnh Tuy ( sau đổi là Bắc Quang ). Phần đất còn lại gọi là huyện Vị Xuyên với 5 tổng, 31 xã, thôn trong đó có tổng Hoàng Su Phì .Ngày 20 tháng 8 năm 1891, tỉnh Hà Giang được xây dựng trên cơ sở phủ Tương yên và huyện Vĩnh Tuy, thuộc đạo quan binh thứ ba. Từ đó huyện Vị Xuyên thuộc tỉnh mới Hà Giang. Về sau huyện này lại chia thành hai huyện Vị Xuyên và Hoàng Su Phì .Dưới thời Pháp thuộc, Hoàng Su Phì ( Tức Hoàng Thụ Bì ) gồm những tổng xã :

  • Tổng Tụ Nhân: Gồm các xã Bản Luốc, Ho Tao, Trung Thịnh và Tụ Nhân
  • Tổng Xín Mần (Tiền Môn): Gồm các xã Hữu Yên và Man Máy.

Ngày 30 tháng 4 năm 1962, dưới chính thể mới của nước Nước Ta dân chủ cộng hoà, một số ít xã của Hoàng Su Phì được chia thành nhiều xã nhỏ, trong đó :

  • Chia xã Tụ Nhân thành 5 xã: Bản Phùng, Bản Máy, Bản Pắng, Nàn Sỉn và Thàng Tín
  • Chia xã Chí Cà thành 2 xã: Chí Cà và Pà Vầy Sủ.

Ngày 13 tháng 12 năm 1962, Bộ Nội vụ ban hành Quyết định số 328 – NV [ 6 ] về việc đổi tên xã Thèn Chu Thùng thành xã Thèn Chu Phìn .Ngày 15 tháng 12 năm 1962, Hội đồng nhà nước ban hành Quyết định 211 / 1962 / QĐ-CP [ 7 ] về việc :

  • Chia các xã Trung Thịnh thành 6 xã: Trung Thịnh, Ngán Chiên, Thu Tà, Việt Thái, Nàng Đôn và Pờ Ly Ngài
  • Chia xã Chế Là thành 4 xã: Cốc Rế, Tả Nhìu, Chế Là và Nấm Dẩn
  • Chia xã Cốc Pài thành 3 xã: Cốc Pài (nay là thị trấn Cốc Pài), Nàn Ma và Bản Ngò.

Ngày 1 tháng 4 năm 1965, nhà nước ban hành Quyết định số 49 – CP [ 1 ] về việc chia tách huyện Hoàng Su Phì thành 2 huyện : Hoàng Su Phì và Xín Mần. Trong đó huyện Hoàng Su Phì gồm 21 xã .Sau năm 1975, huyện Hoàng Su Phì thuộc tỉnh Hà Tuyên, gồm 24 xã : Bản Luốc, Bản Nhùng, Bản Péo, Bản Phùng, Chiến Phố, Đản Ván, Hồ Thầu, Nậm Dịch, Nậm Khòa, Nam Sơn, Nậm Ty, Nàng Đôn, Ngàm Đăng Vài, Pố Lồ, Pờ Ly Ngài, Sán Xả Hồ, Tả Sử Chóng, Tân Tiến, Thàng Tín, Thèn Chu Phìn, Trung Thịnh, Tụ Nhân, Tùng Sán và Vinh Quang. [ 8 ]Ngày 14 tháng 5 năm 1981, Hội đồng nhà nước ban hành Quyết định 185 / 1981 / QĐ-CP [ 9 ] về việc :

  • Sáp nhập một phần xã Thàng Tín và xã Thèn Chu Phìn vào xã Pố Lồ
  • Sáp nhập một phần xã Pố Lồ vào xã Vinh Quang.

Ngày 18 tháng 11 năm 1983, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 136 – HĐBT [ 10 ] về việc :

  • Điều chỉnh xã Bản Máy của huyện Xín Mần vào huyện Hoàng Su Phì
  • Điều chỉnh 2 xã: Trung Thịnh và Nàng Đôn vào huyện Xín Mần
  • Điều chỉnh 3 xã: Thông Nguyên, Tiên Nguyên và Xuân Minh của huyện Bắc Quang về huyện Hoàng Su Phì quản lý.

Huyện Hoàng Su Phì có 26 xã : Bản Luốc, Bản Máy, Bản Nhùng, Bản Péo, Bản Phùng, Chiến Phố, Đản Ván, Hồ Thầu, Nậm Dịch, Nậm Khòa, Nam Sơn, Nậm Ty, Ngàm Đăng Vài, Pố Lồ, Pờ Ly Ngài, Sán Xả Hồ, Tả Sử Chóng, Tân Tiến, Thàng Tín, Thèn Chu Phìn, Thông Nguyên, Tiên Nguyên, Tụ Nhân, Tùng Sán, Vinh Quang và Xuân Minh .

Năm 1986, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 14-HĐBT[11] về việc thành lập xã Nậm Khòa tách từ xã Thông Nguyên.

Tháng 7 năm 1991, xây dựng xã Nậm Ty tách từ xã Thông Nguyên, sáp nhập xã Nàng Đôn, Bản Phùng của huyện Xín Mần vào Hoàng Su Phì .Ngày 1 tháng 10 năm 1991, tỉnh Hà Giang được tái lập, Hoàng Su Phì trở thành huyện của tỉnh Hà Giang. [ 12 ]Ngày 29 tháng 8 năm 1994, huyện tiếp đón lại xã Nàng Đôn từ huyện Xín Mần. [ 13 ]Ngày 20 tháng 8 năm 1999, nhà nước phát hành Nghị định 74/1999 / NĐ-CP [ 14 ] về việc xây dựng thành thị trấn Vinh Quang, thị xã huyện lỵ huyện Hoàng Su Phì trên cơ sở xã Vinh Quang .Cuối năm 2002, huyện Hoàng Su Phì có thị xã Vinh Quang và 26 xã : Bản Luốc, Bản Máy, Bản Nhùng, Bản Péo, Bản Phùng, Chiến Phố, Đản Ván, Hồ Thầu, Nậm Dịch, Nậm Khòa, Nam Sơn, Nậm Ty, Nàng Đôn, Ngàm Đăng Vài, Pố Lồ, Pờ Ly Ngài, Sán Xả Hồ, Tả Sử Chóng, Tân Tiến, Thàng Tín, Thèn Chu Phìn, Thông Nguyên, Tiên Nguyên, Tụ Nhân, Tùng Sán, Xuân Minh .Ngày 1 tháng 12 năm 2003, nhà nước phát hành Nghị định 146 / 2003 / NĐ-CP [ 15 ] về việc kiểm soát và điều chỉnh hàng loạt những xã Tiên Nguyên và Xuân Minh để xây dựng huyện Quang Bình .Sau khi điền chỉnh địa giới hành chính xây dựng huyện Quang Bình, huyện Hoàng Su Phì còn lại 62.942 ha diện tích quy hoạnh tự nhiên và 53.447 nhân khẩu, có 25 đơn vị chức năng hành chính thường trực, gồm có 24 xã : Đản Ván, Bản Luốc, Bản Máy, Bản Nhùng, Bản Péo, Bản Phùng, Chiến Phố, Hồ Thầu, Nàng Đôn, Nam Sơn, Nậm Dịch, Nậm Khoà, Nạm Ty, Ngàm Đăng Vài, Pố Lồ, Pờ Ly Ngài, Sán Sả Hồ, Tân Tiến, Tả Sử Choóng, Thông Nguyên, Thàng Tín, Thèn Chu Phìn, Tụ Nhân, Túng Sán và thị xã Vinh Quang .Ngày 1 tháng 1 năm 2020, xã Bản Péo được sáp nhập vào xã Nậm Dịch. [ 16 ]Huyện Hoàng Su Phì có 1 thị xã và 23 xã như lúc bấy giờ .
Huyện Hoàng Su Phì có 24 đơn vị chức năng hành chính cấp xã thường trực, gồm có thị xã Vinh Quang ( huyện lỵ ) và 23 xã : Bản Luốc, Bản Máy, Bản Nhùng, Bản Phùng, Chiến Phố, Đản Ván, Hồ Thầu, Nam Sơn, Nàng Đôn, Nậm Dịch, Nậm Khòa, Nậm Ty, Ngàm Đăng Vài, Pố Lồ, Pờ Ly Ngài, Sán Xả Hồ, Tả Sử Choóng, Tân Tiến, Thàng Tín, Thèn Chu Phìn, Thông Nguyên, Tụ Nhân, Túng Sán .

Kinh tế – xã hội[sửa|sửa mã nguồn]

Một phần ba dân số của huyện sống trên vùng cao nên đời sống rất khó khăn vất vả. Định hướng của huyện là tăng trưởng trồng chè shan tuyết và thảo quả để cải tổ đời sống của nhân dân .Hoàng Su Phì có 12 dân tộc bản địa sinh sống, trong đó đông nhất là dân tộc bản địa Nùng chiếm hơn 38 %, tiếp đó là dân tộc bản địa Dao 22 %, H’Mông 13 %, còn lại là những dân tộc bản địa khác. Hoàng Su Phì là địa phận sinh sống chính của dân tộc bản địa La Chí .

Đến năm 2012, huyện Hoàng Su Phì có 199 thôn, tổ dân phố.[17]

Hoàng Su Phì là nơi tập trung chuyên sâu nhiều tiệc tùng của những dân tộc bản địa như :




  • Lễ hội Khu cù tê của dân tộc La Chí
  • Cấp sắc
  • Nhảy lửa
  • Cầu mùa của dân tộc Dao đỏ
  • Lồng Tồng của dân tộc Tày
  • Cúng rừng của dân tộc Nùng
Mời Bạn Đánh Giá